Początek zajęć rewalidacyjnych, nowa grupa, uczniowie, którzy jeszcze dobrze się nie znają… Jak pomóc im poczuć się swobodniej i stworzyć atmosferę sprzyjającą współpracy?
Pomocne mogą być zabawy integracyjne na zajęcia rewalidacyjne. Nie muszą zajmować całej lekcji ani wymagać przygotowania dodatkowych materiałów. Czasami wystarczy kilka minut, proste polecenie i, co szczególnie ważne w pracy z uczniami ze SPE, możliwość uczestniczenia w aktywności na różne sposoby.
W tym artykule znajdziesz 6 prostych zabaw integracyjnych dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Pierwsze trzy propozycje przeznaczone są głównie dla dzieci w wieku 7-10 lat, a kolejne sprawdzą się w pracy z uczniami od około 11. roku życia.
Dlaczego warto wykorzystywać zabawy integracyjne na zajęciach rewalidacyjnych?
Zajęcia rewalidacyjne kojarzymy przede wszystkim z rozwijaniem konkretnych umiejętności i pracą dostosowaną do indywidualnych potrzeb ucznia. Jeśli jednak zajęcia odbywają się w małej grupie, ważne stają się również relacje między jej uczestnikami.
Dobrze dobrane zabawy integracyjne dla dzieci i młodzieży mogą pomóc:
- lepiej poznać pozostałych uczestników zajęć,
- znaleźć wspólne zainteresowania,
- zmniejszyć napięcie związane z pracą w grupie,
- ćwiczyć komunikację i współpracę,
- rozwijać umiejętność dokonywania wyborów,
- budować poczucie przynależności do grupy,
- stworzyć bezpieczną i przyjazną atmosferę.
W przypadku uczniów ze SPE bardzo ważny jest jednak sposób prowadzenia integracji. Nie każde dziecko chce mówić o sobie przed grupą, nawiązywać kontakt fizyczny czy znajdować się w centrum uwagi.
Dlatego dobra zabawa integracyjna powinna dawać możliwość wyboru.
Zabawy integracyjne dla dzieci 7-10 lat
W przypadku młodszych dzieci dobrze sprawdzają się krótkie aktywności o jasnych zasadach. Warto wykorzystać ruch, naśladowanie oraz pytania dotyczące bezpiecznych i neutralnych zainteresowań.
1. Imię + ruch
To bardzo prosta zabawa integracyjna dla młodszych dzieci, którą można wykorzystać szczególnie podczas pierwszych spotkań.
Jak się bawić?
Dzieci stają lub siadają w kole. Pierwsza osoba mówi swoje imię i pokazuje prosty ruch, na przykład:
- macha ręką,
- klaszcze,
- unosi obie ręce,
- wykonuje obrót,
- pokazuje kciuk do góry.
Pozostali uczestnicy powtarzają imię oraz wykonany ruch. Następnie swoją propozycję przedstawia kolejna osoba.
Czas: około 3-5 minut.
Jak dostosować zabawę do potrzeb ucznia ze SPE?
Nie wymagaj, aby każde dziecko wypowiadało swoje imię przed grupą. Uczeń może pokazać tylko ruch, wskazać obrazek przedstawiający wybraną czynność albo wykonać zadanie wspólnie z nauczycielem.
2. Lustro
„Lustro” to zabawa, która łączy integrację z ćwiczeniem koncentracji, obserwacji i naśladowania.
Jak się bawić?
Podziel uczniów na pary.
Jedna osoba wykonuje spokojne, proste ruchy, a zadaniem drugiej jest naśladowanie ich tak, jakby była odbiciem w lustrze.
Po krótkim czasie następuje zamiana ról.
Czas: około 2-4 minut.
Co rozwija zabawa?
Oprócz integracji możemy ćwiczyć:
- koncentrację uwagi,
- obserwację,
- współpracę,
- naśladowanie,
- świadomość własnego ciała.
Dużą zaletą tej aktywności jest brak rywalizacji, ponieważ nie ma tutaj zwycięzców ani przegranych.
3. Co nas łączy?
Dzieci bardzo szybko odkrywają, że nawet jeśli niewiele o sobie wiedzą, mogą mieć wiele wspólnego.
Jak się bawić?
Nauczyciel wypowiada zdania, na przykład:
„Zrób krok do środka, jeśli…”
- lubisz zwierzęta,
- lubisz pizzę,
- masz rodzeństwo,
- lubisz rysować,
- lubisz budować z klocków,
- lubisz jeździć na rowerze,
- lubisz gry planszowe.
Po każdym pytaniu dzieci mogą zobaczyć, kto odpowiedział podobnie.
Czas: około 3-5 minut.
Wersja przyjazna uczniom ze SPE
Nie każdy uczeń musi poruszać się po sali. Odpowiedź można pokazać poprzez:
- podniesienie ręki,
- pokazanie karty TAK/NIE,
- wskazanie odpowiedniego symbolu,
- podniesienie przygotowanego obrazka.
Najważniejszy jest cel: odkrywanie podobieństw, a nie sposób udzielania odpowiedzi.
Zabawy integracyjne dla starszych uczniów 11+
Zabawy dla starszych dzieci powinny być dopasowane do ich wieku. Aktywność, która świetnie sprawdza się w klasach I-III, dla dwunasto- czy trzynastolatka może być już zbyt infantylna.
Dlatego zabawy integracyjne dla starszych uczniów mogą opierać się bardziej na zainteresowaniach, dokonywaniu wyborów i poznawaniu innych osób.
4. Znajdź 3 wspólne rzeczy
Podziel uczniów na pary lub małe grupy.
Ich zadaniem jest znalezienie w ciągu kilku minut trzech rzeczy, które ich łączą.
Warto od razu zaznaczyć, że nie liczymy najbardziej oczywistych odpowiedzi, takich jak:
„Chodzimy do tej samej szkoły”.
Uczniowie mogą odkryć, że:
- lubią podobne gry,
- mają zwierzęta,
- słuchają tego samego rodzaju muzyki,
- oglądają podobne filmy,
- interesują się sportem,
- mają podobne hobby,
- uwielbiają tę samą potrawę.
Czas: około 3-5 minut.
Jeśli uczeń nie chce później prezentować odpowiedzi na forum, nie powinno być to obowiązkowe. Wspólne rzeczy można po prostu zapisać na kartce.
5. Wybierasz A czy B?
To jedna z tych zabaw, które można przeprowadzić niemal bez przygotowania.
Nauczyciel podaje dwie możliwości, a uczniowie wybierają jedną z nich.
Przykładowe pytania A czy B:
- morze czy góry?
- pies czy kot?
- książka czy serial?
- gry czy filmy?
- pizza czy burger?
- lato czy zima?
- wieczór czy poranek?
- słuchawki czy głośnik?
- sport czy gry komputerowe?
Uczniowie mogą przechodzić na odpowiednią stronę sali, podnosić kartę A lub B albo po prostu wskazywać odpowiedź.
Następnie można zadać pytanie:
„Kto wybrał tak samo jak Ty?”
Prosty wybór staje się w ten sposób punktem wyjścia do poznawania innych osób.
Czas: około 5 minut.
Dlaczego ta zabawa może sprawdzić się podczas rewalidacji?
Uczeń nie musi sam wymyślać odpowiedzi ani długo wypowiadać się przed grupą. Otrzymuje dwie konkretne możliwości i wybiera tę, która bardziej mu odpowiada.
6. Czy zgadniesz, kto to?
Ta zabawa pozwala dowiedzieć się o innych uczestnikach czegoś, czego wcześniej mogliśmy o nich nie wiedzieć.
Jak ją przeprowadzić?
Każdy uczeń anonimowo zapisuje trzy informacje:
- coś, co lubię,
- coś, w czym jestem dobry/dobra,
- ciekawostkę o mnie.
Nauczyciel zbiera kartki, miesza je i losuje jedną.
Odczytuje zapisane informacje, a grupa próbuje zgadnąć, do kogo mogą należeć.
Na końcu autor może się ujawnić.
Ważne: może, ale nie musi.
Czas: około 5-10 minut.
W pracy z uczniami ze SPE możliwość zachowania anonimowości może być szczególnie istotna dla osób, które nie czują się komfortowo, kiedy uwaga całej grupy skupia się właśnie na nich.
Zabawy integracyjne a SPE – o czym warto pamiętać?
Najlepsza zabawa integracyjna na zajęcia rewalidacyjne to niekoniecznie ta, podczas której wszyscy głośno się śmieją, dużo mówią i natychmiast angażują się w każde zadanie.
Dla jednego ucznia sukcesem będzie rozmowa z nową osobą.
Dla innego to wskazanie odpowiedzi.
Jeszcze inny podczas pierwszego spotkania będzie potrzebował przede wszystkim możliwości obserwowania.
Dlatego warto dać uczniom kilka sposobów uczestniczenia w zabawie.
Uczeń może:
- powiedzieć odpowiedź,
- zapisać ją,
- wskazać obrazek,
- wybrać A lub B,
- pracować w parze zamiast na forum,
- najpierw obserwować,
- skorzystać z możliwości „PASS”.
Integracja bez presji
Warto pamiętać, że integracja nie powinna oznaczać zmuszania ucznia do:
- kontaktu fizycznego z innymi,
- mówienia o sobie na forum grupy,
- odpowiadania na osobiste pytania,
- występowania przed pozostałymi,
- uczestniczenia w każdej aktywności dokładnie w taki sam sposób.
Celem integracji jest budowanie relacji i poczucia bezpieczeństwa, a nie wykonanie zadania za wszelką cenę.
Szczególnie podczas pierwszych spotkań lepiej zacząć od neutralnych tematów: ulubionych potraw, zwierząt, muzyki, filmów, gier, hobby czy sposobów spędzania wolnego czasu.
Jak wybierać zabawy integracyjne dla uczniów ze SPE?
Przed rozpoczęciem aktywności warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
Czy uczeń może odmówić odpowiedzi?
Powinien mieć taką możliwość.
Czy zabawa wymaga kontaktu fizycznego?
Jeżeli tak, warto zaproponować alternatywną formę udziału.
Czy trzeba mówić przed całą grupą?
Dobrze przygotować również możliwość odpowiedzi niewerbalnej lub pisemnej.
Czy zasady są jasne i przewidywalne?
Krótkie instrukcje oraz pokazanie przykładu mogą znacznie ułatwić udział w zadaniu.
Czy aktywność jest dostosowana do wieku?
Starszym uczniom warto proponować zadania, które nie będą odbierane jako zbyt dziecięce.
6 zabaw integracyjnych na zajęcia rewalidacyjne
Nie potrzebujesz kilkunastu skomplikowanych ćwiczeń, żeby zacząć budować dobrą atmosferę podczas zajęć.
Na początek wypróbuj:
dla dzieci 7-10 lat:
- Imię + ruch,
- Lustro,
- Co nas łączy?
dla uczniów 11+:
- Znajdź 3 wspólne rzeczy,
- Wybierasz A czy B?,
- Czy zgadniesz, kto to?
Warto mieć kilka takich aktywności zapisanych i dobierać je do konkretnej grupy, wieku uczniów oraz ich indywidualnych potrzeb.
A przede wszystkim pamiętać, że zabawy integracyjne na zajęciach rewalidacyjnych mają pomóc uczniom poczuć się razem bezpieczniej i swobodniej.
📌 Zapisz ten artykuł, aby wrócić do pomysłów przed kolejnymi zajęciami.
Więcej pomysłów na zajęcia, inspiracji oraz materiałów do pracy z uczniami znajdziesz na materialydydaktyczne.pl.
